Strzebla potokowa

Ryba strzebla potokowa (Phoxinus phoxinus)

Karpiowate (Cyprinidae)
Woda: strumień, rzeka, ujście, jezioro

Ruchliwa ryba stadna
Samiec nosi barwną szatę godową
U nas bardzo liczna w górskich rzekach

Uwagi: Gatunek prawnie chroniony – całkowity zakaz połowu.

Budowa zewnętrzna
Ciało silnie wyciągnięte, w przekroju prawie okrągłe, bocznie ścieśnione jedynie na trzonie ogonowym. Otwór gębowy mały, końcowy. Łuski małe, 80-90 wzdłuż ciała. Linia boczna jest najczęściej niepełna; przerywana, poczynając od środka ciała ku tyłowi. W płetwach grzbietowej i odbytowej po 10 promieni. Zęby gardłowe dwurzędowe, 2.5-5/4/.2. Ubarwienie ryb, zależnie od miejsca ich występowania jest bardzo zmienne: grzbiet najczęściej zielonoszary; boki jaśniejsze, srebrzyście lśniące, a często również z dużymi poprzecznymi (w formie opasek) ciemnymi plamami i złociście lśniącą podłużną wstęgą; strona brzuszna biaława. W okresie tarła samce są ciemniej ubarwione. Mają czerwony brzuch i jasną plamę na pokrywach skrzelowych. Długość 7-10 cm, maksymalnie 14 cm (samce).

Występowanie
Czyste, dobrze natlenione wody płynące i jeziora o żwirowo-kamienistym podłożu. W Europie szeroko rozprzestrzeniona – od północnej Hiszpanii, Francji i Wysp Brytyjskich (z wyjątkiem północnej Szkocji) aż do Uralu. Nie występuje na Islandii i w Norwegii, w środkowych i południowych Włoszech oraz na Peloponezie. Podgatunek Phoxinus phoxinus colchicus występuje w zachodniej części Zakaukaskiego Kraju.

Tryb życia
Mała, bardzo żywa stadna ryba trzymająca się zazwyczaj blisko powierzchni wody. Tarło ciągnie się od kwietnia do lipca. Wysypka tarłowa występuje zarówno u samca, jak i u samicy. Dojrzałe do rozrodu osobniki ciągną w górę rzeki pod prąd. Żyjące zaś w jeziorze podchodzą blisko brzegów. Ikra składana jest w płytkich miejscach na żwirowych ławach. Kleiste jaja o średnicy 1-3 mm (200-1000 zależnie od wielkości samicy), przyczepiają się do kamieni, rzadziej do roślin. Okres inkubacji ikry wynosi 5-10 dni. Ryby uzyskują dojrzałość płciową pod koniec pierwszego lub drugiego roku życia.

Odżywianie
Małe zwierzęta denne oraz owady z powietrza.

Ciekawostki
Inne, czasami całkowicie zapomniane nazwy strzebli to… zdyrka, zderka, szybla, szczebla, strzemięga, strzyga, strzwęga, czarnuszka czerembucha, dzierdzyk, olszanka, olszówka, meres, nerest, prądówka, pstrzelęga, starula oraz świerzbówka.

Strzebla potokowa to popularna i stosunkowo łatwa w utrzymaniu ryba akwariowa. Stadko strzebli potrzebuje odpowiednio dużego zbiornika, który może zapewnić tym ruchliwym rybom dość miejsca do pływania. Żywi się je pokarmem suchym i żywym. Po zimowaniu w chłodzie udaje się je zwykle rozmnożyć: należy w tym celu obniżyć poziom wody do 15-20 cm i silnie ją napowietrzyć. Dojrzałe płciowo samice złożą wówczas jaja na kamieniach lub roślinach, młode rybki karmi się początkowo najdrobniejszym żywym pokarmem, jaki tylko można dostać w sklepach zoologicznych.